“Baskı üzerinden vatan inşa edilemez, zulüm ile de istikrar sağlanmaz. Vatan ancak istişare, adalet ve halkın iradesine saygı üzerine kurulur.” Bu ifade, Üstad Râşid El Gannuşî’ye ait olup, Üstad Gannuşî’nin, toplum ve devlet tasavvurunun/felsefesinin adeta bir özetidir.
Üstad Gannuşi, Uluslararası Hukukçular Birliğinin kurucu üyesi olup 85 yıllık ömrünü, bu felsefeyle, her bir insanının, hakları, insan onuruna yaraşır bir hayatı olması için, özgür ve müreffeh bir toplum oluşturmak için, milletine hizmet ile geçirmiş bir insandır.
Üstad Gannuşi, Cumhurbaşkanı Kays Said başkanlığındaki Tunus rejimi tarafından, bir toplantı sırasında sarf ettiği sözler nedeniyle “devlet güvenliğine komplo kurmak” ve “halkı iç savaşa teşvik” suçlamasıyla, 17 Nisan 2023 tarihinde gözaltına alınmış; hakkında yapılan yargılamada yirmi yıl hapis cezasına mahkum edilmiştir.
Olayın en korkunç olan yanı, en acı olan tarafı, Bu gün 85 yaşında olan Üstad’ın, en karşı olduğu, en direndiği gerekçeyle suçlanmış ve mahkum edilmiş olmasıdır. Ve bu yaşına rağmen halen cezaevindedir.
Tunus’ta çok partili hayata geçişle birlikte, 1980’lerin başında, Üstad Gannuşî tarafından İslami Yöneliş Hareketi, ve akabinden de NAHDA (UYANIŞ) hareketleri kurulmuştur. Ancak halktan teveccüh görmesi ve yoğun oy yönelim sebebiyle, bu partiler kapatılmış, Gannuşî de sürgüne gönderilmiştir. Gannuşî’nin 1989’da başlayan sürgün yılları, Arap Baharına dek devam etmiştir.
Arap Baharı ile birlikte Tunus’a dönen Gannuşî, mükemmel bir uzlaşı örneği göstermiş, diğer Arap Baharı etkisini yaşayan ülkelere nazaran, en sulh ve sükun içinde yeni ortama geçişi sağlamıştır.
Arap Baharından sonra 23 Ekim 2011 tarihinde yapılan ilk genel seçimlerde Nahda %37 oy oranı ile mecliste 89 sandalye kazanarak birinci parti olmuştur. Tunus’un Arap Baharı sürecini diğer örneklere kıyasla bir iç savaş ortamına sürüklenmeden görece daha başarılı atlatmasında Gannuşî’nin sosyo-politik tansiyonu yükseltmek yerine uzlaşmacı yaklaşımının etkisi büyük olduğu bütün uluslararası siyaset uzmanları tarafından kabul edilir. Nitekim seçimlerden birinci parti olarak çıkan ve anayasal olarak hükümeti kurma görevini üstlenen Nahda lideri Râşid Gannuşi, iki merkez-sol parti olan, Cumhuriyetçi Kongre Partisi ve Emek ve Özgürlük için Demokratik Forum Partisi’yle oluşturduğu üçlü koalisyon hükümeti, Gannuşî’nin söz konusu uzlaşmacı siyasetinin ürünü olmuştur.
Tunus’ta 2014 yılında yapılan ilk demokratik Cumhurbaşkanlığı seçimiyle göreve gelen Beci Es-Sibsî’nin Temmuz 2019’da hayatını kaybetmesiyle 15 Eylül 2019’da ikinci kez Cumhurbaşkanlığı seçimleri düzenlenmiş; 13 Ekim 2019’da yapılan ikinci tur seçimler anayasa hukuku profesörü Kays Said Cumhurbaşkanı seçilmiştir.
Böylece 13 Ekim 2019 tarihinde Cumhurbaşkanı olan Kays Said, 25 Temmuz 2021’de devlet güvenliğinin tehdit altında olduğu iddiasıyla, anayasanın 80. maddesine dayanarak, meclisin tüm yetkilerini dondurduğunu, milletvekillerinin dokunulmazlığını askıya aldığını, hükümeti görevden aldığını ve yürütme yetkisini kendi atayacağı bir başbakan aracılığıyla devralacağını ilan etmiştir. Bu duyuru sonrası meclis çoğunluğunu elinde tutan Nahda lideri Gannuşî, Said’in “anayasal darbe” yaptığını ileri sürerek, halka, “demokrasiyi koruma adına barışçıl mücadele” çağrısı yapmıştır.
Kays Said bununla da yetinmemiş, 2022’de yeni anayasayı hazırlamış; referandumla kabul edilen bu anayasa ile yasama ve yargı, yürütme erkinde toplanmıştır. Bundan sonra yaşanan her gelişme Tunus’un otoriteryanizme geri dönüşü olarak temayüz etmiş; muhalif siyasiler, yargıçlar ve gazeteciler tutuklanmış, bundan en büyük nasibi de, ARAB BAHARI gibi netameli süreci sulh ve sükun içinde yürüten Üstad Gannuşi almıştır.
17.04.2023 tarihinden beri, 85 yaşında olan, Üstad Râşid Gannuşî, Tunus için bunca emeğine rağmen, Yargı erkini de Yürütme erkini de kendi elinde bulunduran Cumhurbaşkanı Kays Said tarafından, potansiyel, muhtemel, muhayyel siyasal rakip olabileceği endişesine binaen, bu yaşına rağmen, üç yılı aşkın zamandır, hapishanede zor koşullarda tutulmakta, işkenceye maruz bırakılmaktadır.
Bu zulme rağmen, sözümüz ona demokrat dünya da, hür dünya da, doğunun ve batının demokrasi havarileri de, sessizliğini sürdürmektedir.
Tunus Devleti, Üstad Raşid ElGannuşî’yi derhal serbest bırakmalı, bu ayıbından kurtulmalıdır.
Av. Necati Ceylan
Uluslararası Hukukçular Birliği Genel Sekreteri
